مىگيرند . گناهكار با تمسّك به شهوت ، خشم ، منازعه وجدل ، فخرفروشى و مباهات و حقير شمردن ديگران ، گناه مىكند . . زائر به حجّ آمده است تا در لحظات تجلّى خداوندى از اينها پاك شود لحظاتى كه انسان با حقيقت مجرّد خودش آشنا مىشود ، و در نتيجه معرفت او نسبت به پروردگارش افزايش مىيابد . حديث معروفى وجود دارد كه مىفرمايد : « هر كس خودش را بشناسد پس پروردگارش را شناخته است . « 1 » » اين لحظات در ضمير زائر صادق و راغب الى اللَّه تأثير عميق مىگذارد و او را براى رفتن دوبارهء به حجّ به تكاپو مىاندازد . در واقع نورى الهى بر او تابيده مىشود و آرامش و لذّت روحى بدست مىآيد - كه هيچ آرامش و لذّتى بالاتر از آن نيست - و او را در مقابل سختيها و خستگى انجام مناسك حجّ مقاوم مىسازد لذا بار ديگر براى لمس كردن آن لذّت ابدى به تلاش مىافتد . يكى از الطاف الهى نشان دادن آيات و نشانه‌هاى خود به جهت يقين رسيدن بندگان مىباشد ، آنجا كه آيات خود را به موسى بن عمران عليه السلام نشان داد و او بيهوش شد و به زمين افتاد . اين تجلّى الهى در راستاى ايمان و جايگاه افراد تفاوت مىكند . لذا ما بخاطر جايگاه پايينى كه در هستى داريم مقدار كمى از تجلّى الهى را مشاهده مىكنيم ، كه همين مقدار كم هم ما را به سوى تكامل و رسيدن به مقام ملاقات كنندگان با نور برتر الهى سوق مىدهد .

--> ( 1 ) - بحارالانوار ، ج 2 ، ص 132 .